Yneke Kootstra is directeur van Academie Coaching en Leefstijl (ACL), en Marina van Eck is systeemtherapeut en docent systemisch coachen. Samen zijn zij al jaren betrokken bij de opleiding tot kinderleefstijlcoach, die in de loop der tijd steeds systemischer is geworden. In dit interview vertellen zij over de totstandkoming van CooL Family, wat deze interventie toevoegt aan het bestaande CooL-programma, en waarom het essentieel is om met het hele gezin te werken in plaats van met alleen de ouders (of alleen het kind).

Wat voegt CooL Family toe aan CooL?

Yneke: “Het is eigenlijk heel eenvoudig. Je kunt natuurlijk allerlei voordelen opnoemen. We beginnen met preventie bij kinderen, geven ze een betere start, maar in de kern zorg je er vooral voor dat de omgeving nadrukkelijker wordt betrokken bij de interventie voor volwassenen. Dat maakt het succes van de interventie veel groter.”

Marina: “Wat je eigenlijk graag wilt, is dat ouders ontdekken hoe ze vanuit hun ouderrol en gezamenlijke kracht, het gezin gezond kunnen houden. Welke elementen zijn daarbij van belang, en hoe kunnen zij die zelf leren herkennen? Als coach help je ze dat proces op gang te brengen. Niet door te vertellen hoe het moet, maar door ze uit te nodigen naar zichzelf en de anderen te kijken en luisteren. Wat hebben we in huis, waar lopen we tegenaan, en wat kunnen we daaraan doen? Je stimuleert ouders om het zelf te kunnen, en om het samen te doen.”

Yneke: “De leefstijlcoach helpt de deelnemer om zelf de regie te nemen. Binnen CooL Family versterken we dat nog meer door het gezin actief te betrekken. Dat maakt de kans op duurzame gedragsverandering aanzienlijk groter. Uit onderzoek blijkt dat veertig procent van het succes wordt bepaald door de mate waarin de omgeving meebeweegt. Door gezinsleden mee te nemen in het traject, verhoog je die kans.”

Welke kansen zie je voor CooL Family?

Marina: “Ik hoop dat in de pilot duidelijk wordt wat deze aanpak betekent voor preventie. Kinderen kijken naar hun ouders als rolmodel. Als je iets kunt aanreiken aan ouders waardoor zij het anders kunnen gaan doen, geef je kinderen een andere basis mee voor later. Het werkt dan veel krachtiger dan wanneer je pas iets probeert te doen als het kind al overgewicht heeft en je vooral met het kind aan de slag gaat.”

Yneke: “CooL Family richt zich op blijvende gedragsverandering in leefstijl, maar het heeft ook effect op communicatie en opvoeding. We geven ouders handvatten om makkelijker grenzen te stellen, iets wat vaak verwarring oproept. Ook de groepsbijeenkomsten zijn van grote waarde. Daar kunnen ouders ervaringen delen, bijvoorbeeld over schermtijd of het omgaan met snoep. Het besef dat anderen met dezelfde uitdagingen worstelen, werkt enorm steunend.”

Hoe beïnvloedt de omgeving van een deelnemer de effectiviteit van het traject?

Yneke: “Ook in de reguliere leefstijlcoaching stellen we al vragen over de omgeving. Hoe ging het er vroeger thuis aan toe, wat werd er gegeten, hoe werd er bewogen? Die vroege ervaringen hebben vaak nog invloed op het huidige gedrag. Belemmerende overtuigingen komen ergens vandaan, en dat is vaak je gezin van herkomst of het gezin waarin je nu leeft.”

Marina: “In gezinnen komen verschillende systemen samen. Dat kan botsen. Bijvoorbeeld omdat de één gewend is aan veel structuur en de ander juist aan vrijheid. Als je dat niet uitspreekt ontstaat er spanning en dat kan bij kinderen verwarring of stress opleveren. Het helpt als ouders leren hoe ze hierover kunnen praten. Het hoeft niet hetzelfde te zijn, maar dat je er samen contact over hebt, geeft al rust. Dat gevoel dat je er als gezin over kunt praten, is een interventie op zich.”

Yneke: “Een moeder met jonge kinderen voelt zich vaak alleen staan. Een vader voelt zich buitengesloten. Een oma die goedbedoeld snoep meebrengt, terwijl ouders dat juist willen beperken. Allemaal elementen in de omgeving die invloed hebben. Door dat in de gezinssessies bespreekbaar te maken, ontstaat ruimte voor verandering.”

Wat maakt het werken met het gezin anders dan werken met een individu?

Yneke: “Een gezin heeft een compleet andere dynamiek dan een groep deelnemers in een reguliere CooL-groepssessie. Toch zie je dat coaches met veel ervaring in groepswerk, in een gezin toch weer terugvallen op één-op-één coaching. Terwijl een gezin óók een groep is. In plaats van individueel coachen, vraagt het om modereren en faciliteren van het gesprek binnen het gezin.”

Marina: “In het systemisch werken laat je het gezin met elkaar praten. Je stelt dus niet alleen als coach vragen aan elk gezinslid, maar je laat ze onderling vertellen wat ze voelen of hoe ze iets ervaren hebben. Dat is echt een andere basishouding. Je moet kunnen verdragen wat er gebeurt en het proces durven volgen, zonder meteen in te grijpen. Je spiegelt wat nodig is, maar je laat het eerst gebeuren tussen de gezinsleden zelf. Dat maakt het spannend, maar ook heel waardevol.”

Waarom is het belangrijk dat CooL Family coaches een opleiding tot systemisch gezinscoach hebben gevolgd?

Yneke: “Het vraagt echt om een andere manier van werken. We dachten eerst dat we coaches in vier dagen konden bijscholen, maar uit evaluaties bleek dat deelnemers behoefte hadden aan meer oefenen, meer tools, en meer verdieping. Niet alleen praktische werkvormen, maar vooral het leren kijken met die systemische bril, naar de onderstromen en patronen binnen gezinnen.”

Marina: “In het systemisch werk ga je ervan uit dat gedrag nooit op zichzelf staat. Alles ontstaat in relatie met de ander. Je kunt een kind eigenlijk niet los behandelen van zijn omgeving. Als er iets speelt in het gezin, dan is dat wat aandacht vraagt. Er is geen standaardprotocol of vast stappenplan. Je leert kijken naar wat zich aandient in het hier en nu. Dat vraagt vertrouwen van de coach en het lef om los te laten wat je gewend bent.”

Het werken met het hele gezin maakt het coachvak niet alleen effectiever, maar ook rijker en betekenisvoller. Yneke Kootstra ziet hoe het werk van leefstijlcoaches hierdoor verandert: het wordt leuker, je kunt meer bereiken en je krijgt als coach extra gereedschap in handen om echt verschil te maken.

Marina van Eck benadrukt dat de systemische bril je hele manier van werken verdiept. Coaches die de opleiding tot kinderleefstijlcoach hebben gevolgd, geven vaak terug dat hun individuele trajecten fundamenteel veranderd zijn. Ze helpen ouders en gezinnen om stil te staan bij wat ze zelf hebben geleerd in het leven, waarom ze doen wat ze doen, en of die patronen nog wel effectief zijn. Die reflectie opent nieuwe perspectieven, niet alleen binnen het gezin, maar ook voor de coach zelf.

Yneke illustreert dit met een voorbeeld uit haar eigen praktijk. In haar begeleiding van topsporters vroeg ze op een bepaald moment: “Neem je partner eens mee.” Het gesprek ging vanaf dat moment niet langer over voeding of training, maar over de dynamiek thuis. Daar bleek vaak de sleutel tot echte verandering te liggen.

Dat is precies waar CooL Family op inzet: duurzame leefstijlverandering, niet door te focussen op het individu, maar door te werken met het hele systeem. Vanuit verbinding, inzicht en samenwerking ontstaat vooruitgang. Voor ouders, kinderen én coaches.