Interview met onderzoekers Annemarieke van der Veer en Berber Dorhout van de Hogeschool Utrecht

Recent is een RAAK subsidie toegekend aan het project “Naar een gezonde leefstijl als je geldzorgen hebt”. We leggen een aantal vragen voor aan Annemarieke en Berber over het onderwerp en het onderzoek:

Waar doen jullie precies onderzoek naar? Wat zijn geldzorgen?

We doen onderzoek naar de impact van geldzorgen op een gezonde leefstijl. Geldzorgen zijn een ruim begrip. Het gaat over lage of steeds wisselende inkomens, armoede- of schuldenproblematiek of plotseling terugvallende inkomsten als gevolg van ziekte, baanverlies, of scheidingen en overlijdens. In die onzekere situaties maken mensen zich vaak zorgen over geld. Hierdoor kunnen mensen allerlei klachten ontwikkelen. Soms hebben ze zelf niet in de gaten dat hun slaapproblemen of pijnklachten te maken hebben met de geldzorgen. De invloed van geldzorgen op leefstijl en gezondheid is niet te onderschatten. Wat we nog niet weten is hoe geldzorgen het GLI-traject beïnvloeden én hoe we deze barrière zoveel mogelijk kunnen wegnemen. Die vragen staan in dit onderzoek centraal. 

Hoe zijn geldzorgen van invloed op leefstijl?

Aanhoudende geldzorgen kunnen eraan bijdragen dat iemand een ongezonde leefstijl ontwikkelt of lastig kan veranderen. Ook kunnen geldzorgen leiden tot fysieke en psychische klachten. Mensen met geldzorgen ervaren vaak langdurig stress en hierdoor raken fysiologische processen in het lichaam ontregeld.  Obesitas, diabetes type 2, hart- en vaatklachten en andere chronische ziekten hangen daarmee samen. Daarnaast zijn mensen met geldzorgen minder goed in staat om hun situatie zelf te verbeteren en de problemen op te lossen. Door chronische stress lukt het bijvoorbeeld niet meer om je te focussen op iets wat minder urgent lijkt dan de rekeningen die je moet betalen. Ook lukt het dan vaak niet meer om gezonde doelen te stellen, een plan te maken, en verleidingen te weerstaan. Voor een gezonde leefstijl zijn die acties essentieel. Chronische stress kan natuurlijk allerlei oorzaken hebben, maar wanneer je van een laag inkomen moet rondkomen, ben je ook nog eens extra benadeeld, omdat er geen ruimte is om een nieuwe fiets te kopen of een maaltijdbox van Hello Fresh thuis te laten bezorgen.

Wat is de relevantie van dit thema voor CooL en voor mij als CooL-coach?

Misschien herken je als CooL-coach wel dat deelnemers met een laag inkomen te maken hebben met allerlei extra uitdagingen in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld omdat iemand twee banen heeft of alleenstaand is en de zorg heeft voor kinderen én een hulpbehoevende vader. Het is dan vaak moeilijk om ’s avonds een gezonde maaltijd te koken en daarna nog een wandeling te maken. Of misschien hoor je als coach wel dat iemand met een beperkt budget geen middelen heeft om gezonde producten te kopen, of dat iemand afhankelijk is van de Voedselbank. Het kan lijken dat iemand ongemotiveerd is, omdat afspraken telkens worden afgezegd, maar vaak is er meer aan de hand. Het kan een hele uitdaging zijn voor jou als coach als je niet goed weet wat er speelt en wat geldzorgen voor iemand betekenen. Mensen met geldzorgen kunnen zich schamen voor hun situatie, maar vinden het vaak wel fijn als hun zorgverlener ervan weet. Dan kan er namelijk samen worden gekeken naar wat wél mogelijk is en kan er rekening worden gehouden met de continue stress die mensen met geldzorgen vaak ervaren. In dit project ontwikkelen we handvatten voor coaches om geldzorgen in kaart te brengen, bespreekbaar te maken en om hier goed mee om te gaan. Zo kan het GLI-traject voor de deelnemer meer winst opleveren en weet je als CooL-coach ook wat je kunt betekenen voor iemand met geldzorgen.

Hoe herken ik een deelnemer met geldzorgen?

Deze vraag draaien we graag om: hoe vaak vraag je als CooL-coach naar geldzorgen? We weten dat geldzorgen niet altijd makkelijk te herkennen zijn, toch komen geldzorgen veel voor: bijna de helft van alle Nederlanders ervaart in enige mate geldzorgen en 18% ervaart veel financiële stress. Duidelijk is dat geldzorgen zeker niet alleen voorkomen onder mensen met lage inkomens. Ook een deel van de mensen met middeninkomens ervaart geldzorgen en zelfs mensen met hoge inkomens kunnen geldzorgen ervaren. Op zich is dat niet onlogisch, omdat allerlei gebeurtenissen in iemands leven ervoor kunnen zorgen dat iemand vrij plotseling met een flinke inkomensdaling te maken kan krijgen. Sommige mensen praten uit zichzelf vrij gemakkelijk over hun financiële situatie, anderen juist weer helemaal niet. In dit onderzoek ontwikkelen we handvatten voor coaches om geldzorgen bespreekbaar te maken.

Wat gaat het onderzoek in de praktijk opleveren?

We willen met dit onderzoek de schaamte en het taboe rond dit onderwerp doorbreken. Daarom gaan we samen met leefstijlcoaches en deelnemers handvatten ontwikkelen die direct toepasbaar zijn in het GLI-traject en helpen om geldzorgen te herkennen en bespreekbaar te maken. Hierbij gebruiken we zoveel mogelijk bestaande materialen en sluiten we aan bij de werkwijze van coaches. We denken aan een screening ondersteunend aan de intake over de financiële situatie en aan tools die helpen bij het voeren van het gesprek over geldzorgen en het verwijzen naar hulpverlening. Bijvoorbeeld een e-learning of een handreiking met tips over samenwerking met de gemeente en andere organisaties die helpen bij geldzorgen. 

Hoe kan ik meedoen?

We hopen dat je mee wilt doen! Hoe meer coaches meedoen, hoe beter we de interventie kunnen laten aansluiten op jouw behoeften en wensen! Het onderzoek start in september en duurt twee jaar. We gaan eerst aan de slag met het verkennen van de problematiek. We willen graag onder zoveel mogelijk deelnemers een vragenlijst verspreiden over geldzorgen en enkele achtergrondkenmerken. Die vragenlijst nemen we af bij de start van het CooL-traject en na acht maanden nog eens. We hopen dat je daarbij wilt helpen. In de vervolgfasen van dit onderzoek willen we tools ontwikkelen en testen. Dat doen we met leefstijlcoaches én deelnemers met geldzorgen. Alle CooL-coaches ontvangen na de start van het project meer informatie over hoe je je aan kunt melden.